Vlaamse Geschiedkundige Kring-

If this is your first visit, be sure to check out the FAQ by clicking the link above. You may have to register before you can post: click the Register link to proceed.


Cultuurgeschiedenis

bob
Berichten: 9
Lid geworden op: 07 Jun 2012, 10:40

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor bob » 18 Jun 2012, 09:01

Hoe valt de onttovering toe te passen op ontwikkeling van christendom? En welke 2 voorbeelden hebben jullie van kritiek op verandering van Durkheim?

miss fraise
Berichten: 299
Lid geworden op: 15 Sep 2009, 20:32
Locatie: Bredene
Contact:

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor miss fraise » 18 Jun 2012, 09:56

bob schreef:Hoe valt de onttovering toe te passen op ontwikkeling van christendom? En welke 2 voorbeelden hebben jullie van kritiek op verandering van Durkheim?


1. Wat bedoelt Weber met de rationalisering of “onttovering” van de wereld. Pas dit toe op de ontwikkeling van het christendom sinds zijn ontstaan. Zie je ook elementen die tegen de these van een “onttovering” pleiten?
In zijn boek “The Sociology of Religion” beschrijft Weber de evolutie van religie. Hij stelt dat religie begonnen is als een poging om de wereld rondom zich te begrijpen, het bovennatuurlijke te controleren. Door het rationaliseringsproces heeft de religie steeds meer haar waarde (nut) verloren, waardoor het volgens hem een irrationeel karakter gekregen heeft. Hierdoor beschouwt hij de huidige maatschappij als een wereld “robbed of Gods”, het praktisch nut ervan is verdwenen. Religie was vroeger een vanzelfsprekend fenomeen, dat is niet langer het geval in de Westerse wereld vandaag. De seculariseringsthese van Weber zegt dat godsdienst vooral een individuele beleving is en meehelpt met de onttovering van de wereld. Religie speelt vandaag geen socio-determinerende rol meer.
De onttovering wordt in de hand gewerkt door 2 krachten. In de eerste plaats zijn er wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen waardoor de mens meer vat krijgt op zijn bestaan en steeds minder een speelbal wordt van de natuur en deze steeds makkelijker kan doorgronden en verklaren. Ten tweede is er de rol van de religie die magie afwijst als verklaringsmodel, zo is dit bijvoorbeeld het geval bij een overgang van een polytheïstische (en dus magische) naar een monotheïstische godsdienst, waardoor men minder de neiging heeft om de wereld te begrijpen vanuit magie maar steeds meer vanuit het geloof. Rationalisering wordt ook in de hand gewerkt door toenemende bureaucratisering, waardoor men meer controle kan uitoefenen op het geloof.
Het zijn de dominante instituties in de samenleving die het individuele gedrag bepalen. Het christendom is zo’n institutie.
Oudheid
Redenen dat Constantijn het christendom aanhangt: hij zal ingezien hebben dat het christendom politiek nuttig kan zijn. ingezien dat de kerk nuttig kon zijn om een aantal staatstaken over te nemen: zal bisschoppen rechterlijke macht geven: arbitrage rechten.
4de E: christelijke politieke staat
5de E: iemand die ambitie had om ambtenaar te worden werd geacht christen te zijn. Geeft aan dat het christendom op dat moment staatsgodsdienst was.
 Codex Theodosianus: 438: wetten uitgevaardigd. Systematische verzameling van alle weten in 16 boeken te beginnen met de regering van Constantijn. De religieuze wetten staan in boek 16. Indicatie dat het zelfbegrip van de Romeinse staat verandert  rationalisering.
ME
In de middeleeuwen is er sprake van toenemende ( min of meer bureaucratische) organisatie van het Christendom. Het geloof werd centraal geleid vanuit Rome en kende lokale representatie in de Civitas (door bisschoppen, priesters, monikken, lekenbroeders...). Deze toegenomen controle gaat gepaard met het uitvaardigen van een eenduidige doctrine, die wordt bepaald op de oecomenische concilies. Hierdoor wordt de christelijke religie dominant in Europa en zal men de wereld steeds meer verklaren vanuit de religie en niet meer vanuit het magische, wat leidt tot meer rationalisatie.
VMT
Weber zal vooral de vroegmoderne tijd bestuderen in zijn theorie van toenemende rationalisering en onttovering van de wereld. Weber zal een centrale rol voorzien voor het protestantisme, en in het bijzonder voor het calvinisme voor hun rol bij het ontstaan van het kapitalisme. In het Calvinisme worden arbeid en soberheid naar voren geschoven als hoogste religieuze deugden. Devotie staat dus in relatie met het seculiere leven van de gelovige. Na verloop van tijd zal de economie steeds meer het religieuze gaan bepalen, en dit door de stimulerende rol die het calvinisme heeft gespeeld voor het kapitalisme. Het seculiere leven zal steeds meer het religieuze leven gaan domineren tot het uiteindelijk steeds minder en minder belangerijk wordt.
Katholieke reformatie: streeft naar een gecentraliseerd en uniform systeem waarin de parochie beschouwt wordt als basiseenheid onderworpen aan bisschoppelijke controle en jurisdictie.
- Dekanale visitaties
- Synodes en provinciale concilies
- Kerkelijke rechtbanken
Modern en hedendaagse tijd
De moderne en hedendaagse tijd is volgens Weber het resultaat van deze rationaliserende tendens. Volgens Weber leven we nu in een wereld die ontdaan is van goden en word gedomineerd door doelrationeel handelen en niet meer door waarde-of traditioneel handelen zoals in de middeleeuwen en de oudheid het geval was.
Toch zijn er nog een aantal elementen die deze these van onttovering tegenspreken. Tot in de 19de eeuw (en bv vandaag ook nog in de VS) was het spiritisme en theosfofie populair. Het eerste gelooft dat de mens na zijn dood zal voortbestaan als geest en via een medium zal kunnen communiceren met de levenden. Theosofie gelooft meer in de reïncarnatie en verwerpt het bestaan van geesten.

vraag 10

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor vraag 10 » 18 Jun 2012, 10:45

Toevallig iemand een deftig antwoord op vraag 10: Bourdieu schuift op basis van de ideeën van Weber het concept van een “religieus veld” naar voren. Licht toe. Bespreek schetsmatig de grote transities binnen het religieuze veld sinds de Klassieke Oudheid tot vandaag.

Alvast bedankt...

VGK_Gast

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor VGK_Gast » 18 Jun 2012, 11:50

Iemand die zijn of haar ideeën hieromtrent wil delen?

13. Turner benadrukt het procesmatige karakter van rituelen. Licht toe en geef aan in hoeverre dit kan gelezen worden als een bevestiging van of kritiek op de ideeën van Durkheim. Licht je antwoord toe aan de hand van voorbeelden uit minstens drie historische periodes.

Amber
Berichten: 1
Lid geworden op: 03 Jun 2012, 22:36

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor Amber » 18 Jun 2012, 12:13

Iemand die het zou zien zitten om de oplossingen van vragen met elkaar te vergelijken? mailtje naar amber.hoste@gmail.com

jorisdv
Berichten: 8
Lid geworden op: 07 Jun 2011, 18:19

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor jorisdv » 18 Jun 2012, 13:51

Bij die wisselwerking tussen het ideële en materiële zouden relikwieën daarbij behoren? Ze kennen namelijk een sacrale status(religieus) toe aan een materieel object. Of denk ik verkeerd?

bob
Berichten: 9
Lid geworden op: 07 Jun 2012, 10:40

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor bob » 18 Jun 2012, 14:12

Ik dacht bij da ideële en materiele aan het feit da vroeger de rozenkrans echt gebruikt werd voor het bidden, en dat da ideële beeld vervaagd is met het feit dat je jonge gasten zag/ziet rondlopen met een rozenkrans rond hun nek, gewoon voor de show (weten vaak zelf ni eens hoe de onze vader gaat). Maar zou dit een goed voorbeeld zijn? Maar dan wel iets beter beschreven natuurlijk

gast89

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor gast89 » 18 Jun 2012, 15:18

Gast89 schreef:5. Eén van de voornaamste kritieken op Durkheim is dat zijn ideeën het zeer moeilijk maken religieuze verandering (en historische verandering tout court) te verklaren. Licht toe en toon de beperking van de Durkheimiaanse visie aan door ze toe te passen op minstens twee historische transitiemomenten.

Kan er iemand mij helpen bij deze vraag? Ik zie niet direct in hoe juist met transitiemomenten ( de maatschappij veranderd) kritiek moeten leveren op religieuze verandering. Aangezien religie = maatschappij volgens Durkheim is normaal dan dat bij transitiemomenten er ook religieuze verandering is?


Iemand? Enigste vraag waar ik echt moeite mee heb.

Michiel_D
Gebruikersavatar
Berichten: 1035
Lid geworden op: 26 Apr 2010, 18:36
Locatie: Koksijde

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor Michiel_D » 18 Jun 2012, 17:52

gast89 schreef:
Gast89 schreef:5. Eén van de voornaamste kritieken op Durkheim is dat zijn ideeën het zeer moeilijk maken religieuze verandering (en historische verandering tout court) te verklaren. Licht toe en toon de beperking van de Durkheimiaanse visie aan door ze toe te passen op minstens twee historische transitiemomenten.

Kan er iemand mij helpen bij deze vraag? Ik zie niet direct in hoe juist met transitiemomenten ( de maatschappij veranderd) kritiek moeten leveren op religieuze verandering. Aangezien religie = maatschappij volgens Durkheim is normaal dan dat bij transitiemomenten er ook religieuze verandering is?


Iemand? Enigste vraag waar ik echt moeite mee heb.

Durkheim is functionalistisch. Kritiek op functionalisme is dat ze eigenlijk altijd verklaren waarom iets bestaat en blijft bestaan. In het geval van religie is dat dan sociale functie van religie, en daarom blijft religie bestaan. De kritiek is dat ze alleen maar daar op focussen, en niet echt focussen vanwaar het komt en waar het naartoe gaat. Geen visie op historische verandering. Critici van functionalisten menen dat je ook moet kijken welke functie dat specifieke iets vervult, én dan ook zien welke mogelijke alternatieven er bestaan (dingen die diezelfde functie kunnen vervullen).

Edit: Een ander voorbeeld kan ook over elke vorm van dissidentie zijn. Durkheim zei dat een andere mening geven geen probleem was, zolang het de traditionele culten nite in gevaar brengt.
-->Als godsdienst sociale cohesie zo versterkt, vanwaar komt die dissidentie dan? Wederom gaan functionalisten zich dat niet afvragen. Functionalisten zijn namelijk consensusgericht. (religie zorgt dat iedereen vrolijk is)

Toepassen op historische transitiemomenten. Over seculariseringsdebat kan je alleszins al aantonen hoe er veel alternatieven zijn voor religie die dezelfde functie uitoefenen op maatschappij (namelijk de functie van sociale cohesie).
Op een ander transtitiemoment toepassen vind ik wat moeilijker. Iemand een idee?
Laatst gewijzigd door Michiel_D op 18 Jun 2012, 18:00, 1 keer totaal gewijzigd.

Michiel_D
Gebruikersavatar
Berichten: 1035
Lid geworden op: 26 Apr 2010, 18:36
Locatie: Koksijde

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor Michiel_D » 18 Jun 2012, 17:55

jorisdv schreef:Bij die wisselwerking tussen het ideële en materiële zouden relikwieën daarbij behoren? Ze kennen namelijk een sacrale status(religieus) toe aan een materieel object. Of denk ik verkeerd?

Ik denk dat die vraag eerder gaat over hoe cultuur (in dit geval religie) bij Weber een determinerende factor is voor dingen als economie of politiek, terwijl bij Marx cultuur(religie) slechts bovenbouw was.
En daar dan voorbeeldjes rond hoe een bepaalde religieuze strekking politiek/economie beïnvloedde. Tenzij ik zelf mis ben.

BIG BABY JESUS
Gebruikersavatar
Berichten: 9151
Lid geworden op: 04 Okt 2008, 19:54

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor BIG BABY JESUS » 18 Jun 2012, 17:58

Michiel_D schreef:Over seculariseringsdebat kan je alleszins al aantonen hoe er veel alternatieven zijn voor religie die dezelfde functie uitoefenen op maatschappij (namelijk de functie van sociale cohesie).

Durkheim had het toch zelf al over het vervangen van religies door andere zaken, zoals sportevenementen, politieke kwesties, enzovoorts, niet?

Michiel_D schreef:
jorisdv schreef:Bij die wisselwerking tussen het ideële en materiële zouden relikwieën daarbij behoren? Ze kennen namelijk een sacrale status(religieus) toe aan een materieel object. Of denk ik verkeerd?

Ik denk dat die vraag eerder gaat over hoe cultuur (in dit geval religie) bij Weber een determinerende factor is voor dingen als economie of politiek, terwijl bij Marx cultuur(religie) slechts bovenbouw was.
En daar dan voorbeeldjes rond hoe een bepaalde religieuze strekking politiek/economie beïnvloedde. Tenzij ik zelf mis ben.

Nee, je hebt gelijk.

Gast

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor Gast » 18 Jun 2012, 21:25

iemand die weet wat de kritiek van Bourdieu op Weber was in verband met de verhouding tussen profeet en priester?

jorisdv
Berichten: 8
Lid geworden op: 07 Jun 2011, 18:19

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor jorisdv » 19 Jun 2012, 13:23

Michiel_D schreef:
gast89 schreef:
Gast89 schreef:5. Eén van de voornaamste kritieken op Durkheim is dat zijn ideeën het zeer moeilijk maken religieuze verandering (en historische verandering tout court) te verklaren. Licht toe en toon de beperking van de Durkheimiaanse visie aan door ze toe te passen op minstens twee historische transitiemomenten.

Kan er iemand mij helpen bij deze vraag? Ik zie niet direct in hoe juist met transitiemomenten ( de maatschappij veranderd) kritiek moeten leveren op religieuze verandering. Aangezien religie = maatschappij volgens Durkheim is normaal dan dat bij transitiemomenten er ook religieuze verandering is?


Iemand? Enigste vraag waar ik echt moeite mee heb.

Durkheim is functionalistisch. Kritiek op functionalisme is dat ze eigenlijk altijd verklaren waarom iets bestaat en blijft bestaan. In het geval van religie is dat dan sociale functie van religie, en daarom blijft religie bestaan. De kritiek is dat ze alleen maar daar op focussen, en niet echt focussen vanwaar het komt en waar het naartoe gaat. Geen visie op historische verandering. Critici van functionalisten menen dat je ook moet kijken welke functie dat specifieke iets vervult, én dan ook zien welke mogelijke alternatieven er bestaan (dingen die diezelfde functie kunnen vervullen).

Edit: Een ander voorbeeld kan ook over elke vorm van dissidentie zijn. Durkheim zei dat een andere mening geven geen probleem was, zolang het de traditionele culten nite in gevaar brengt.
-->Als godsdienst sociale cohesie zo versterkt, vanwaar komt die dissidentie dan? Wederom gaan functionalisten zich dat niet afvragen. Functionalisten zijn namelijk consensusgericht. (religie zorgt dat iedereen vrolijk is)

Toepassen op historische transitiemomenten. Over seculariseringsdebat kan je alleszins al aantonen hoe er veel alternatieven zijn voor religie die dezelfde functie uitoefenen op maatschappij (namelijk de functie van sociale cohesie).
Op een ander transtitiemoment toepassen vind ik wat moeilijker. Iemand een idee?


Ik dacht ook dat Durkheim zei dat religie niet gevormd werd door menselijk intellect, maar dat het menselijk intellect heeft helpen vormen. Met andere woorden: religie is een denkkader waar de mens zich heeft in kunnen ontwikkelen. Hij heeft weinig aandacht voor de individuele subjectiviteit. Dan kan je als historisch transitiemoment pakken de (geleidelijke) overgang van polytheïsme naar monotheïsme. Wat als Keizer Constantijn Christendom niet tolereerde(zoals Julianus Apostata, die te vroeg stierf om een impact te maken)? Had het Christendom dan er hetzelfde uitgezien vandaag?

Het is maar een ideetje, weet niet of het klopt.

Michiel_D
Gebruikersavatar
Berichten: 1035
Lid geworden op: 26 Apr 2010, 18:36
Locatie: Koksijde

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor Michiel_D » 19 Jun 2012, 15:23

jorisdv schreef:
Ik dacht ook dat Durkheim zei dat religie niet gevormd werd door menselijk intellect, maar dat het menselijk intellect heeft helpen vormen. Met andere woorden: religie is een denkkader waar de mens zich heeft in kunnen ontwikkelen. Hij heeft weinig aandacht voor de individuele subjectiviteit. Dan kan je als historisch transitiemoment pakken de (geleidelijke) overgang van polytheïsme naar monotheïsme. Wat als Keizer Constantijn Christendom niet tolereerde(zoals Julianus Apostata, die te vroeg stierf om een impact te maken)? Had het Christendom dan er hetzelfde uitgezien vandaag?

Het is maar een ideetje, weet niet of het klopt.

Denk dat je daar juist zit. Hij geeft geen aandacht voor individuen hé, dus profeten zoals Luther krijgen ook geen aandacht. Die kunnen we dan als 2e transitiemoment gebruiken.

Iemand nog een idee over die laatste vraag: ''Turner benadrukt lichamelijkheid van religieuze religieuze beleving. Icht toe. Schets de verhouding tussen het religieuze en lichamelijke aan de hand van voorbeelden uit minstens 3 periodes?

1e deel: waar heeft Turner het over lichamelijkheid?
2e deel: voor KO: neoplatonisten die beschaamd zijn voor hun lichaam?
ME: transsubstinatiebeginsel/die heilige die niet wilde eten en niet meer kon rechtstaan/fascinatie voor stervende Jezus bij Moderne Devotie?
VMT: ?
NT: ?
Kan iemand aanvullen?
VMT:

JordyS
Gebruikersavatar
Berichten: 4117
Lid geworden op: 22 Jan 2010, 13:53
Locatie: Secretarisdorp

Re: Cultuurgeschiedenis

Berichtdoor JordyS » 19 Jun 2012, 16:50

Michiel_D schreef:
jorisdv schreef:
Ik dacht ook dat Durkheim zei dat religie niet gevormd werd door menselijk intellect, maar dat het menselijk intellect heeft helpen vormen. Met andere woorden: religie is een denkkader waar de mens zich heeft in kunnen ontwikkelen. Hij heeft weinig aandacht voor de individuele subjectiviteit. Dan kan je als historisch transitiemoment pakken de (geleidelijke) overgang van polytheïsme naar monotheïsme. Wat als Keizer Constantijn Christendom niet tolereerde(zoals Julianus Apostata, die te vroeg stierf om een impact te maken)? Had het Christendom dan er hetzelfde uitgezien vandaag?

Het is maar een ideetje, weet niet of het klopt.

Denk dat je daar juist zit. Hij geeft geen aandacht voor individuen hé, dus profeten zoals Luther krijgen ook geen aandacht. Die kunnen we dan als 2e transitiemoment gebruiken.

Iemand nog een idee over die laatste vraag: ''Turner benadrukt lichamelijkheid van religieuze religieuze beleving. Icht toe. Schets de verhouding tussen het religieuze en lichamelijke aan de hand van voorbeelden uit minstens 3 periodes?

1e deel: waar heeft Turner het over lichamelijkheid?

Turner schenkt veel aandacht aan de wisselwerking tussen de verbeeldingskracht en de lichamelijke ervaring in rituelen. Hij bekijkt ‘rites de passages’ als sociale processen waarmee mensen hun eigen sociale en persoonlijke identiteiten co-construeren door middel van fysische en mentale activiteit. Een ritueel is altijd zowel symbolisch als performatief. Er is altijd zowel een sociale als een lichamelijke praktijk/handeling. Lichaam en religie zijn dus sterk verweven, waarbij het vaak om metaforen en symbolische verwijzingen gaat. Daarom vindt hij het belangrijk om ook de theatrale aspecten te bestuderen. In zijn artikel "Body, brain and culture" gaat hij zelf verder aan de hand van zijn interesse in de neurobiologie. Daar maakte hij enkele biologische speculaties: de rechter hersenhelft zou daarbij de bron zijn van universele symbolische patronen, en deze zouden pas 'geactiveerd' worden door interactie met de linker hersenhelft.

2e deel: voor KO: neoplatonisten die beschaamd zijn voor hun lichaam?
ME: transsubstinatiebeginsel/die heilige die niet wilde eten en niet meer kon rechtstaan/fascinatie voor stervende Jezus bij Moderne Devotie?
VMT: ?
NT: ?
Kan iemand aanvullen?
VMT:

Vroegmoderne Tijd
In de 16e en 17e eeuw kwamen er nieuwe ordes binnen het katholicisme en werden oude ordes hervormd. Deze gaan in tegen de laksheid van vele oude ordes (cyclische beweging in het katholicisme). Er komt een nadruk op het persoonlijk ascetisme: kuisheid, meditatie, gewetensonderzoek, zelfkastijding etc. benadrukken sacrale status. Een voorbeeld vinden we bij de Kapucijnen, een vernieuwde franciscaanse spiritualiteit. Dit komt er door middel van de observantenbeweging: zij die de regel streng in acht nemen, en vinden dat deze niet strak genoeg gevolgd worden. Nadruk op bedelen en op zieken- en armenzorg. Ze hielden preektours op het platteland in ruwe, eenvoudige kledij (uitwendig teken ascetisme) en op blote voeten. ze werden gesteund door de Paus, vorsten en adel.

Het lichamelijk blijft dus nog steeds bestaan. Men speelt ook op opportunistische wijze in op de tradities, waarbij "the contagious of the sacred" centraal staat. Men kent de idee dat het heilige besmettelijk is. Met kan in direct contact komen met het goddelijke door ene fysiek contact met allerlei sacramentaliën, mirakels, ... Een voorbeeld vinden we bij een man wiens vingers overbleven na zijn dood. De reden daartoe was dat hij een hostie had aangeraakt met die vinger. Die idee van transsubstantiatie werd dus bevestigd.

Desondanks probeerde men tijdens de katholieke reformatie zoveel mogelijk het bijgeloof en magie te weren. Dit in hun poging om duidelijkheid te scheppen rond de rechte leer, en het stroomlijnen van alle instelling. Het werd steeds moeilijker om heilig verklaard te worden, en langzamerhand worden hun resten en afbeeldingen minder vereerd.

Ook bij de protestanten (die volgens de confessionaliseringsthese naast de katholieke leer bestond) werd er in tegenstelling tot de katholieken geloofd in een transcendentie: het heilig bestaat niet in de reële werkelijkheid en tijd, maar daarboven. De banden met de fysieke beleving van religie worden dus doorgesneden. Wel kwam er in de plaats de idee van wereldlijk ascetisme, die lichamelijke decadentie veroordeelde. Dit ascetische leven was namelijk een voorteken van God.


Terug naar “Derde Bachelor”




  Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast

cron